Ένα τραγούδι που το ξέρεις
Μπορεί να μην ξέρεις ποιοι ήταν οι La's. Το τραγούδι τους όμως σχεδόν σίγουρα το έχεις ακούσει. Σε κάποιο ραδιόφωνο, σε μια ταινία, σε ένα μπαρ αργά το βράδυ. Κρατάει λιγότερο από τρία λεπτά, ξεκινάει με μια κιθάρα που μοιάζει να γυρίζει γύρω από τον εαυτό της και δεν έχει καν κανονικά κουπλέ. Μια φωνή λέει τον τίτλο ξανά και ξανά, κι εσύ, πριν το καταλάβεις, τον λες μαζί της.
Το «There She Goes» βγήκε το 1988. Από τότε έχει ακουστεί σε ταινίες και διαφημίσεις, έχει διασκευαστεί δεκάδες φορές, και στο Spotify έχει ξεπεράσει το μισό δισεκατομμύριο ακροάσεις. Το 2014 το περιοδικό NME το έβαλε στο Νο.22 των 500 καλύτερων τραγουδιών όλων των εποχών.
Ο άνθρωπος που το έγραψε, ο Lee Mavers, θα είχε κάθε λόγο να είναι περήφανος. Κι όμως, όταν το 1990 κυκλοφόρησε ο πρώτος και μοναδικός δίσκος των La's, είπε δημόσια ότι τον μισεί.
Για να καταλάβεις γιατί, πρέπει να γυρίσουμε στο Λίβερπουλ των αρχών των 80s.
Τα παιδιά από το Λίβερπουλ
Όλα ξεκίνησαν το 1983, με έναν νεαρό που λεγόταν Mike Badger. Το όνομα που διάλεξε για την μπάντα ήταν τοπική αργκό. Στο Λίβερπουλ, «la» λένε τον «lad», τον φίλο, τον δικό σου άνθρωπο. Οι La's, δηλαδή, ήταν απλώς «τα παιδιά».
Το 1984 ήρθε ο Lee Mavers, με μια κιθάρα και ένα σωρό τραγούδια στο κεφάλι του. Πολύ γρήγορα, η μπάντα άρχισε να γίνεται δική του. Στα τέλη του 1986 ο Badger έφυγε, και από εκεί και πέρα ό,τι γινόταν στους La's περνούσε από τα χέρια του Mavers.
Λίγους μήνες νωρίτερα, το καλοκαίρι του 1986, είχε έρθει στο μπάσο ένας δεκαοχτάχρονος, ο John Power. Ο Badger τον είχε γνωρίσει σε ένα πρόγραμμα για νέους μουσικούς, του είπε ότι είχε μια μικρή μπάντα που έψαχνε μπασίστα και τον κάλεσε να περάσει από την πρόβα.
Γύρω τους, τα πρόσωπα άλλαζαν συνέχεια. Κιθαρίστες και ντράμερ έρχονταν και έφευγαν, και μέσα σε λιγότερο από δέκα χρόνια πέρασαν από την μπάντα πάνω από είκοσι μουσικοί. Ένας από αυτούς, ο ντράμερ Chris Sharrock, χρόνια αργότερα θα έπαιζε με τους Oasis. Σταθερά έμεναν μόνο δύο πράγματα: ο Mavers και τα τραγούδια του.
Το 1987 υπέγραψαν στη Go! Discs, μια ανεξάρτητη δισκογραφική του Λονδίνου. Το πρώτο τους single, το «Way Out», έφτασε μόλις στο Νο.86. Το επόμενο ήταν ένα τραγούδι που ο Mavers είχε φέρει κάποια μέρα στην πρόβα.
Ένα riff που γυρίζει γύρω από όλες τις συγχορδίες
Ο κιθαρίστας Paul Hemmings θυμάται ακόμα εκείνη τη μέρα. Οι La's έκαναν πρόβες στα «Stables», έναν χώρο που ανήκε στους γονείς του, κοντά στο Strawberry Field, το μέρος που έδωσε το όνομά του στο «Strawberry Fields Forever» των Beatles. Ο Mavers έφερε ένα καινούριο τραγούδι και το περιέγραψε με τον δικό του τρόπο: ένα riff που κάνει κύκλους και περνάει από κάθε συγχορδία του κόσμου. «Μας έπεσαν τα σαγόνια», είπε ο Hemmings χρόνια αργότερα. «Ήταν από εκείνες τις στιγμές που ανατριχιάζεις» ("Our jaws just dropped. It was literally one of those spine-tingling moments.").
Τον Οκτώβριο του 1988 το «There She Goes» κυκλοφόρησε σε single, σε παραγωγή του Bob Andrews. Δεν έγινε επιτυχία. Μπήκε στα charts, βγήκε, ξαναμπήκε, και στις αρχές του 1989 σταμάτησε στο Νο.59.
Εκείνη την εποχή όμως οι La's είχαν μεγαλύτερο πρόβλημα από τα charts: τον δίσκο. Προσπαθούσαν να τον ηχογραφήσουν ήδη από το 1987, και θα τους έπαιρνε τρία ολόκληρα χρόνια.
Τρία χρόνια, επτά παραγωγοί
Ο Mavers είχε τον δίσκο έτοιμο μέσα στο κεφάλι του. Ήξερε πώς ακριβώς έπρεπε να ακούγεται κάθε κιθάρα και κάθε τύμπανο. Το πρόβλημα ήταν ότι κανένα στούντιο δεν μπορούσε να τον βγάλει έτσι.
Οι παραγωγοί άλλαζαν ο ένας μετά τον άλλον. Ο John Porter, που είχε δουλέψει με τους Smiths. Ο John Leckie, ο άνθρωπος πίσω από τον πρώτο δίσκο των Stone Roses. Ο Mike Hedges, που ηχογράφησε μαζί τους γύρω στα τριάντα πέντε τραγούδια. Ο Bob Andrews του «There She Goes». Κάθε φορά οι ηχογραφήσεις σταματούσαν στη μέση, και κάθε φορά ξεκινούσαν από την αρχή με κάποιον άλλον. Στο τέλος, οι παραγωγοί είχαν φτάσει τους επτά.
«Τα στάνταρ του ήταν τόσο ψηλά που δεν θα τα έφτανες ποτέ», είπε αργότερα ο Hedges. «Κάποια στιγμή πρέπει να πεις: “Αυτό ήταν, τελείωσα!”» ("His standards were so high that you're never going to reach them. At some point you have to say, 'That's it, I'm finished!'").
Τον Δεκέμβριο του 1989 ανέλαβε ο Steve Lillywhite, ένας από τους πιο γνωστούς παραγωγούς της εποχής, που είχε δουλέψει με τους U2. Χρόνια αργότερα περιέγραψε πώς δούλευε ο Mavers: «Ηχογραφούσαμε έξι τραγούδια που ήταν φανταστικά, αλλά αν ένα πράγμα ήταν λάθος στο έβδομο, ήταν σίγουρος ότι και όλα τα υπόλοιπα ήταν απαίσια, και έπρεπε να ξεκινήσουμε πάλι από την αρχή» ("We'd record six songs that were fantastic, but if there was one thing wrong on the seventh song, he'd become convinced that everything else was terrible, and we'd have to start everything all over again.").
Δεν το έλεγε για να τον κατηγορήσει. Ο Lillywhite ήξερε ότι τα τραγούδια ήταν διαμάντια και έβαζε τον Mavers δίπλα σε οποιονδήποτε τραγουδοποιό με τον οποίο είχε δουλέψει ποτέ. Το δύσκολο ήταν να τα αποτυπώσεις όπως τα άκουγε εκείνος.
Στις αρχές του 1990, η μπάντα σηκώθηκε και έφυγε από το στούντιο. Ο Lillywhite μάζεψε ό,τι είχε ηχογραφηθεί και το έδεσε σε δίσκο. Και ο δίσκος κυκλοφόρησε χωρίς την έγκριση της μπάντας.
«Σαν φίδι με σπασμένη πλάτη»
Ο δίσκος, με τίτλο απλώς The La's, κυκλοφόρησε την 1η Οκτωβρίου 1990 και έφτασε στο Νο.30. Οι κριτικές ήταν σχεδόν όλες ενθουσιώδεις. Λίγες εβδομάδες αργότερα, το «There She Goes» ξανακυκλοφόρησε σε single, αυτή τη φορά όπως το είχε δουλέψει ο Lillywhite, και έφτασε στο Νο.13. Δύο χρόνια αφότου είχε σταματήσει στο Νο.59, το τραγούδι είχε βρει επιτέλους τον κόσμο του.
Ακόμα και ο Eric Clapton, λίγους μήνες μετά, είπε στο περιοδικό Rolling Stone ότι το μόνο που του είχε αρέσει πραγματικά τον τελευταίο καιρό ήταν ένας τύπος που λέγεται Lee Mavers.
Ο μόνος που δεν χάρηκε ήταν ο άνθρωπος που είχε γράψει τα τραγούδια. Λίγο μετά την κυκλοφορία, ο Mavers είπε στο NME ότι ο δίσκος ήταν «σαν φίδι με σπασμένη πλάτη» ("like a snake with a broken back"). Στο περιοδικό Q ήταν πιο συγκεκριμένος: «Φύγαμε ενώ τον φτιάχναμε. Τον μισήσαμε, γιατί δεν έβγαινε ο ήχος μας» ("We walked out on it while we were doing it. We hated it because we weren't getting our sound across.").
Για όλους τους άλλους, ήταν ένας δίσκος γεμάτος υπέροχα pop τραγούδια. Για τον Mavers, ήταν η απόδειξη ότι αυτό που άκουγε μέσα του δεν είχε καταφέρει ποτέ να φτάσει ως τον δίσκο. Και ο άνθρωπος που στεκόταν δίπλα του από τα δεκαοχτώ του είχε αρχίσει να σκέφτεται τα δικά του τραγούδια.
Ο μπασίστας που έφυγε
Ο John Power ήταν στους La's πάνω από πέντε χρόνια. Είχε μεγαλώσει μέσα στην μπάντα, δίπλα στον Mavers, και στο μεταξύ είχε αρχίσει να γράφει κι εκείνος. Τον Δεκέμβριο του 1991 έφυγε.
Όπως είπε ο ίδιος, δεν είχε σκοπό να φύγει. Απλώς ήταν φανερό ότι δεν θα έβγαινε καινούριο υλικό και ότι η λάμψη είχε αρχίσει να ξεθωριάζει ("it became apparent that we weren't going to do any more new material and the shine had rubbed off"). Και υπήρχε κάτι ακόμα: «Είχα κάποια τραγούδια και κατάλαβα ότι, αν δεν τα τραγουδούσα εγώ, δεν θα τα άκουγε κανείς» ("I had some songs and realised that if I didn't sing them, no one was going to hear them.").
Έτσι γεννήθηκαν οι Cast. Το 1995 ο πρώτος τους δίσκος, το All Change, τους έβαλε στην καρδιά του Britpop, και δύο χρόνια μετά ήρθε το «Live the Dream».
Ό,τι κι αν έγινε ανάμεσά τους, ο Power μιλάει μέχρι σήμερα για τον Mavers με σεβασμό. Το 2025 είπε ότι τον θεωρεί ακόμα έναν από τους πιο χαρισματικούς τραγουδοποιούς της γενιάς του και πρόσθεσε: «Αν δεν τον είχα γνωρίσει, η ζωή μου ίσως να ήταν διαφορετική» ("If I hadn't met him, my life might have been different."). Αλλού τον έχει πει απλώς «μέντορα».
Η ζωή του τραγουδιού χωρίς αυτόν
Όσο ο Mavers έμενε σιωπηλός, το «There She Goes» έκανε τη δική του ζωή.
Το 1993, το soundtrack της ταινίας So I Married an Axe Murderer άνοιγε με μια διασκευή του από τους Boo Radleys και έκλεινε με την εκτέλεση των La's. Το 1998 ακούστηκε στο The Parent Trap, στη σκηνή όπου η μικρή πρωταγωνίστρια φτάνει στο Λονδίνο και το διασχίζει με ταξί. Το 1999 οι Αμερικανοί Sixpence None the Richer το έκαναν ξανά επιτυχία, στο Νο.14 στη Βρετανία και στο Νο.32 στην Αμερική. Και το 2018 το BBC έδωσε τον τίτλο του σε μια τηλεοπτική σειρά.
Γύρω από το τραγούδι γεννήθηκε και μια φήμη που δεν έφυγε ποτέ. Λέγεται ότι δεν μιλάει για κάποια κοπέλα, αλλά για την ηρωίνη. Η μπάντα όμως το αρνήθηκε. Ο Paul Hemmings λέει ότι ο Mavers του το ξεκαθάρισε κατηγορηματικά, κάποια φορά που γύριζαν μαζί με το τρένο από το Λονδίνο στο Λίβερπουλ. Το ίδιο λέει και ο Mike Badger. Το τραγούδι, έτσι κι αλλιώς, αφήνει τον καθένα να το ακούσει όπως θέλει.
Το Rolling Stone το έχει πει ένα από τα θεμέλια του Britpop. Και ο Noel Gallagher, όταν του ζήτησαν να διαλέξει το αγαπημένο του τραγούδι από τα 90s, διάλεξε αυτό. Για τον Mavers είπε κάτι που μοιάζει με συμβουλή προς κάθε μουσικό: «Έκανε μόνο έναν δίσκο. Αλλά αν είναι να κάνεις έναν δίσκο στη ζωή σου, κάνε αυτόν» ("He only made one album, but if you're only going to make one album in your life, make that album.").
Ο δεύτερος δίσκος
Ο δεύτερος δίσκος των La's δεν ήρθε ποτέ. Ο Noel Gallagher έχει διηγηθεί ότι, όποτε βλέπει τον Mavers, τον ρωτάει πότε θα τον βγάλει. Κι εκείνος απαντάει: «Ναι, ναι, ναι. Όταν τελειώσω τον πρώτο» ("Yeah, yeah, yeah. I'll do it when I've finished the first one.").
Κάθε τόσο, πάντως, ο Mavers ξαναεμφανίζεται. Το 2005 ξαναβρέθηκε με τον John Power, και οι La's έπαιξαν σε Βρετανία, Ιρλανδία, Ιαπωνία και στο Glastonbury. Το 2011 ανέβηκε στη σκηνή ενός μικρού club στο Μάντσεστερ με το όνομα «Lee Rude & The Velcro Underpants», και λίγους μήνες αργότερα έπαιξε ξανά ως La's, σε ένα φεστιβάλ στη Γαλλία και στο Λίβερπουλ. Τον Σεπτέμβριο του 2024 εμφανίστηκε αιφνιδιαστικά σε ένα δισκάδικο στο Chesterfield, σε μια βραδιά που είχε στηθεί για να ηχογραφηθεί ζωντανά σε βινύλιο. Αν θα κυκλοφορήσει ποτέ, κανείς δεν το ξέρει.
Ίσως ο Mavers να μην τελειώσει ποτέ τον πρώτο του δίσκο. Το τραγούδι όμως τελείωσε εδώ και πολύ καιρό, χωρίς να ρωτήσει κανέναν. Κάθε φορά που ξεκινάει εκείνη η κιθάρα, σε ένα ραδιόφωνο ή σε ένα μπαρ, κάποιος γυρίζει το κεφάλι.
Κι αν αναρωτήθηκες ποτέ από πού πήρε το όνομά της η ενότητα There She Goes εδώ στο Common People, τώρα το ξέρεις.