Ο ήσυχος της παρέας
Σε κάθε παρέα υπάρχει ένας που μιλάει λιγότερο. Κάθεται στην άκρη του τραπεζιού, ακούει, γελάει με τα αστεία των άλλων, κι όταν τελικά πει κάτι, όλοι σωπαίνουν για να τον ακούσουν.
Στους Blur, αυτός ήταν ο Graham Coxon. Ο Damon Albarn ήταν η φωνή και το πρόσωπο της μπάντας, ο Alex James ο γοητευτικός μπασίστας, ο Dave Rowntree ο ντράμερ. Ο Graham στεκόταν στην άκρη της σκηνής, με τα γυαλιά του, σκυμμένος πάνω στην κιθάρα.
Το 1999 όμως, σε ένα τραγούδι με τίτλο «Coffee & TV», ο ήσυχος της παρέας πήρε το μικρόφωνο. Κι όσοι δεν θυμούνται τον τίτλο, θυμούνται σίγουρα το βίντεο: ένα κουτί γάλα με ποδαράκια, που γυρίζει την πόλη ψάχνοντας έναν χαμένο κιθαρίστα.
Για να καταλάβεις γιατί εκείνος ο κιθαρίστας είχε χαθεί, πρέπει να γυρίσουμε σε ένα σχολείο στο Colchester.
Δύο παιδιά από το Colchester
Ο Graham Coxon γεννήθηκε το 1969 στη Δυτική Γερμανία. Ήταν παιδί στρατιωτικού, κι έτσι η οικογένεια άλλαξε αρκετά σπίτια μέχρι να εγκατασταθεί στο Colchester, στην ανατολική Αγγλία.
Εκεί, στο σχολείο Stanway, γνώρισε τον Damon Albarn. Όπως θυμήθηκε ο ίδιος χρόνια αργότερα, την πρώτη φορά που τον είδε, ο Damon τραγουδούσε φωναχτά μπροστά σε όλο το σχολείο. Λίγο μετά, επειδή ο Graham ήταν ο μόνος που έπαιζε σαξόφωνο, ο Damon του ζήτησε να παίξει ένα σόλο σε ένα τραγούδι του. Από τότε έκαναν και μια συμφωνία: αν ένας από τους δύο τα κατάφερνε στη μουσική, θα έπαιρνε μαζί του και τον άλλον.
Ο Graham πήγε να σπουδάσει ζωγραφική στο Goldsmiths, στο Λονδίνο, όπου γνώρισε τον Alex James. Με τον Dave Rowntree έγιναν τέσσερις. Στην αρχή λέγονταν Seymour, από ένα βιβλίο του Salinger, αλλά η δισκογραφική τους δεν ήθελε αυτό το όνομα, και από μια λίστα με προτάσεις διάλεξαν ένα άλλο: Blur. Το 1990 κυκλοφόρησε το πρώτο τους single.
Ο Damon ήθελε να γίνουν μεγάλοι, και το πίστευε από την πρώτη μέρα. Ο Graham, όπως παραδέχτηκε αργότερα, δεν ήταν καν σίγουρος ότι το ήθελε ("I didn't really know if I wanted to be big.").
Μια νίκη που δεν ήθελε
Τον Αύγουστο του 1995, οι Blur και οι Oasis έβγαλαν single την ίδια μέρα. Οι εφημερίδες το έκαναν μάχη, με το «Country House» των Blur απέναντι στο «Roll With It» των Oasis. Κέρδισαν οι Blur, με 274.000 αντίτυπα έναντι 216.000, και έφτασαν για πρώτη φορά στο Νο.1.
Η δισκογραφική έκανε μεγάλο πάρτι με σαμπάνιες στο Λονδίνο. Ο Graham δεν ήθελε να είναι εκεί. «Μου φάνηκε μια άδεια, ανούσια νίκη», είπε χρόνια αργότερα. «Ένιωθα ότι με πίεζαν να το χαρώ, ενώ εγώ ήθελα απλώς να μείνω μόνος» ("It felt like a hollow, pointless victory to me… I felt I was being forced into enjoying the moment and I just wanted to be alone really.").
Δεν του άρεσε ούτε η εικόνα που είχε αρχίσει να παίρνει το Britpop. Στο βιβλίο του γράφει ότι το βίντεο του «Country House» τον θύμωσε, γιατί ένιωθε πως η χαρά του να είναι επιτέλους σε μια μπάντα γινόταν όλο και πιο φτηνή μέσα σε εικόνες με σεξισμό και χουλιγκανισμό.
Σήμερα το βλέπει λίγο αλλιώς. «Θα μπορούσε να ήταν διασκεδαστικό, αν άφηνα τον εαυτό μου να διασκεδάσει» ("it could've been fun if I'd allowed myself to have fun"). Τότε όμως ήθελε κάτι άλλο. Και κάποια στιγμή αποφάσισε να το πει.
Ένα γράμμα στον Damon
Εκείνη την εποχή ο Graham άκουγε κάτι εντελώς διαφορετικό από το Britpop: αμερικάνικες μπάντες με θορυβώδεις κιθάρες, όπως οι Pavement. Όταν έφερε αυτούς τους δίσκους στο στούντιο, οι άλλοι δεν τους έδωσαν καμία σημασία.
Πριν από τον επόμενο δίσκο, έγραψε ένα γράμμα στον Damon. «Του έγραψα ότι ήθελα να τρομάξουμε ξανά τον κόσμο» ("I said I wanted to scare people again.").
Ο Damon τον άκουσε. Ο δίσκος Blur, που βγήκε τον Φεβρουάριο του 1997, ήταν πιο βρώμικος, πιο ακατέργαστος και πιο κοντά σε αυτά που άκουγε ο Graham. Εκεί βρίσκεται και το «Song 2», με εκείνο το «γου-χου» που ακούγεται ακόμα σε γήπεδα σε όλο τον κόσμο. Ο Graham τον λέει μέχρι σήμερα τον «δικό του» δίσκο των Blur.
Στον ίδιο δίσκο υπήρχε κι ένα μικρό, ήσυχο τραγούδι, το «You're So Great», το πρώτο των Blur με στίχους και φωνή του Graham. Ήταν κρυμμένο ανάμεσα στα άλλα, χωρίς να κάνει θόρυβο. Το επόμενο βήμα θα ήταν πολύ πιο μεγάλο.
Καφές και τηλεόραση
Ο επόμενος δίσκος, το 13, κυκλοφόρησε τον Μάρτιο του 1999 και έφτασε στο Νο.1. Την παραγωγή την έκανε ο William Orbit, και στο εξώφυλλο μπήκε ένας πίνακας του ίδιου του Graham. Ήταν μια δύσκολη εποχή. Ο Damon είχε χωρίσει με την Justine Frischmann μετά από οχτώ χρόνια, και πολλά τραγούδια του δίσκου μιλούσαν γι' αυτό.
Ανάμεσά τους υπήρχε όμως κι ένα διαφορετικό. Τους στίχους του «Coffee & TV» τους έγραψε ο Graham, και τον Ιούνιο του 1999 έγινε το πρώτο single των Blur με εκείνον στο κύριο τραγούδι. Ο Damon έμεινε στα φωνητικά και στα πλήκτρα.
Το τραγούδι μιλάει για κάποιον που θέλει να ξεφύγει από όλη τη φασαρία και να βρει λίγη ησυχία. Πολλοί ακούνε μέσα του τον ίδιο τον Graham, που εκείνα τα χρόνια έπινε πολύ. Ο ίδιος δεν έκρυψε ποτέ τον λόγο. «Είχε να κάνει με τη χρόνια ντροπαλότητά μου, με το άγχος μου. Γι' αυτό άρχισα να πίνω» ("It was to do with my chronic shyness really, my anxiety. That's why I started drinking."). Στα πρώτα χρόνια, όπως είπε, δεν θα μπορούσε να ανέβει σε σκηνή χωρίς να έχει πιει σχεδόν ένα μπουκάλι κρασί.
Ο ήχος του τραγουδιού ταιριάζει με τα λόγια. Είναι αργός και θολός, σαν να έχεις βυθιστεί στον καναπέ και να βλέπεις τηλεόραση χωρίς να την παρακολουθείς. Η φωνή του Graham είναι απαλή και λίγο ντροπαλή, ο Damon κάθεται πίσω από τα πλήκτρα, και η παραγωγή του Orbit κρατά όλα τα όργανα σε χαμηλή ένταση, σχεδόν ψιθυριστά.
Και ξαφνικά, κάπου στη μέση, μπαίνει το σόλο. Ο Graham το έβαλε αρχικά μόνο για να γεμίσει ένα κενό, με την ιδέα να το ξαναδουλέψει αργότερα. «Δεν κοίταζα καν την κιθάρα, απλώς πατούσα πεντάλ» ("I wasn't even looking at the guitar, I was just stomping on pedals."). Το κράτησαν όπως ήταν. Το 2017, το περιοδικό NME το έβαλε στα 50 καλύτερα σόλο κιθάρας όλων των εποχών.
Milky
Το βίντεο το σκηνοθέτησαν οι Garth Jennings και Nick Goldsmith, το δίδυμο που υπέγραφε ως Hammer & Tongs. Την κεντρική του φιγούρα την έφτιαξε η εταιρεία του Jim Henson, του ανθρώπου που δημιούργησε τα Muppets.
Η ιδέα ξεκινάει από κάτι πολύ αμερικάνικο: τα κουτιά γάλα με φωτογραφίες αγνοουμένων. Σε ένα τέτοιο κουτί είναι η φωτογραφία του Graham, που έχει φύγει από το σπίτι, και η οικογένειά του τον ψάχνει. Το κουτί ζωντανεύει, το λένε Milky, και βγαίνει να τον βρει μόνο του.
Στον δρόμο ερωτεύεται ένα ροζ κουτάκι με γάλα φράουλα, που το πατάει ένας περαστικός. Στο τέλος βρίσκει τον Graham να παίζει με τους Blur σε ένα υπόγειο, και ο Graham γυρίζει σπίτι. Ο Milky δεν τα καταφέρνει, αλλά ανεβαίνει σε έναν παράδεισο για κουτιά γάλα, όπου τον περιμένει το ροζ κουτάκι.
Το βίντεο πήρε το βραβείο καλύτερου βίντεο στα MTV Europe Music Awards του 1999 και στα βραβεία του NME το 2000. Το 2013, οι αναγνώστες του NME το ψήφισαν ως το καλύτερο μουσικό βίντεο όλων των εποχών. Το τραγούδι έφτασε στο Νο.11. Σύμφωνα με τον μάνατζερ της μπάντας, κάποιες πωλήσεις δεν μετρήθηκαν, και ζήτησε να ξαναγίνει η καταμέτρηση.
Ένα τραγούδι για κάποιον που θέλει να ξεφύγει, με ένα βίντεο όπου όλοι ψάχνουν έναν χαμένο κιθαρίστα. Λίγα χρόνια αργότερα, ο κιθαρίστας θα έφευγε στ' αλήθεια από τους Blur.
Ο κιθαρίστας που έφυγε
Τον Νοέμβριο του 2001 ο Graham ζήτησε βοήθεια για το ποτό και μπήκε σε θεραπεία. «Δεν μπορούσα να σταματήσω, τόσο απλό ήταν», είπε αργότερα ("I couldn't stop, it was as simple as that.").
Την ίδια εποχή οι Blur ξεκινούσαν τον επόμενο δίσκο τους, το Think Tank. Ο Graham πέρασε από το στούντιο λίγες φορές στις αρχές του 2002 και μετά σταμάτησε να πηγαίνει. Το πώς ακριβώς έγινε το λέει ο καθένας λίγο διαφορετικά. Ο Damon λέει ότι δεν του ζήτησε ποτέ να φύγει, απλώς κάποια μέρα ο Graham δεν ήρθε. Ο Graham λέει ότι ο μάνατζερ της μπάντας τού ζήτησε να μην ξαναέρθει στο στούντιο, κι εκείνος το πήρε ως σημάδι να φύγει ("The group didn't want me to record for the Think Tank album, so I took it as a sign to leave."). Παραδέχτηκε πάντως ότι εκείνη την περίοδο ήταν «ακόμα λίγο εκτός εαυτού» ("I was probably a little crackers, still"). Στον δίσκο, που βγήκε το 2003, ακούγεται μόνο σε ένα τραγούδι, το τελευταίο.
Ο Graham συνέχισε μόνος. Έβγαζε ήδη από το 1998 δίσκους στη δική του μικρή δισκογραφική, και τώρα έδωσε σε αυτούς όλο του τον χρόνο. «Όταν ήρθαν οι σόλο δίσκοι, είχα κόψει το ποτό. Ήταν μια ήσυχη εποχή» ("By the time of the solo albums, I was sober. It was a quiet time.").
Ο ήσυχος της παρέας είχε βρει, επιτέλους, λίγη ησυχία. Οι δύο φίλοι από το Colchester όμως δεν έπαιζαν πια μαζί.
Ένα eccles cake
Λίγο πριν από την επανένωση του 2009, ο Graham και ο Damon συναντήθηκαν ξανά. Όπως το διηγήθηκε ο Damon: «Ήρθε, πήγαμε στη γωνία, φάγαμε ένα eccles cake, κι ό,τι έπρεπε να ειπωθεί ειπώθηκε. Χρειάστηκαν περίπου τριάντα δευτερόλεπτα για να γίνουν όλα ξανά εντάξει» ("He showed up, we went round the corner, had an eccles cake, and what was said that needed to be said was said. It took about 30 seconds for it all to be fine again."). *Το eccles cake, για όποιον αναρωτιέται, είναι ένα μικρό αγγλικό γλυκό με σταφίδες.
Τον Ιούλιο του 2009 οι Blur έπαιξαν ξανά, στο Hyde Park του Λονδίνου. Από τότε έβγαλαν δύο ακόμα δίσκους, και τον Ιούλιο του 2023 έπαιξαν δύο βραδιές στο Wembley. Όπως έγραψε το περιοδικό Mojo, σε μια στιγμή μιας από εκείνες τις βραδιές ο Damon γονάτισε στη σκηνή με δάκρυα, κι ο Graham τον κοίταζε και χαμογελούσε τρυφερά. Λίγο αργότερα, ο Damon είπε ότι είδε ένα ντοκιμαντέρ για τους Wham! και κατάλαβε ότι εκείνος κι ο Graham είναι «ο George και ο Andrew» ("Graham and I are George and Andrew").
Το 2022 ο Graham έγραψε και βιβλίο για τη ζωή του, το Verse, Chorus, Monster!, όπου μιλάει ανοιχτά για όλα: την ντροπαλότητα, το άγχος, το ποτό, τη μουσική. Σε μια συνέντευξη εκείνης της εποχής, τον ρώτησαν για την πρώτη του συναυλία χωρίς ποτό. «Ήταν τρομακτική», είπε, «γιατί είχα πιει και πάρα πολύ καφέ» ("The first gig I did without drinking was terrifying because I had too much coffee as well.").