Πίσω από την οθόνη
Σε μια ινδική ταινία των 60s, μια ηθοποιός τραγουδάει μπροστά στην κάμερα. Τα χείλη της κινούνται στον ρυθμό, το βλέμμα της πάει στον πρωταγωνιστή, και η αίθουσα ακούει μια φωνή που δεν είναι δική της. Η φωνή έχει ηχογραφηθεί σε ένα στούντιο, από μια γυναίκα που δεν θα εμφανιστεί πουθενά στην ταινία.
Έτσι δούλευε ο ινδικός κινηματογράφος ήδη από τις αρχές των 50s. Τα τραγούδια τα ηχογραφούσαν επαγγελματίες τραγουδιστές, οι λεγόμενοι playback singers, και οι ηθοποιοί απλώς κουνούσαν τα χείλη τους πάνω σε αυτά. Μία από τις πιο πολυάσχολες φωνές αυτού του κόσμου ήταν η Asha Bhosle. Ξεκίνησε παιδί, το 1943, και συνέχισε για πάνω από εβδομήντα χρόνια. Όταν το Guinness τη βράβευσε το 2011, σε μια τελετή στο Λονδίνο, μέτρησε περίπου 11.000 ηχογραφήσεις σε περισσότερες από είκοσι γλώσσες, και την ονόμασε τον καλλιτέχνη με τις περισσότερες ηχογραφήσεις στην ιστορία της μουσικής. Η ίδια έλεγε ότι ήταν πάνω από 12.000.
Στην Ινδία τη φωνή της την αναγνώριζαν όλοι, μαζί με εκείνη της μεγάλης της αδερφής, της Lata Mangeshkar. Στη Βρετανία την αναγνώριζαν κυρίως τα σπίτια που είχαν φέρει μαζί τους τις ταινίες.
Ένα σπίτι στο Wolverhampton
Ένα τέτοιο σπίτι ήταν στο Wolverhampton, μια βιομηχανική πόλη στα Midlands της Αγγλίας. Ο πατέρας του Tjinder Singh είχε έρθει από το Punjab, στη βόρεια Ινδία, στα μέσα των 60s, και στην Αγγλία έγινε δάσκαλος. Ο Tjinder γεννήθηκε το 1968. Ήταν η ίδια χρονιά που ο βουλευτής της πόλης, ο Enoch Powell, έβγαλε έναν περιβόητο λόγο ενάντια στους μετανάστες.
Μεγάλωσε μέσα σε μια οικογένεια Σιχ, με τους ύμνους του ναού και τα παραδοσιακά τραγούδια του Punjab. Οι ινδικές ταινίες έφταναν στη Βρετανία από τα 60s και μετά, σε αίθουσες που τα Σαββατοκύριακα έπαιζαν μόνο αυτές, σε γειτονιές όπως το Southall του Λονδίνου, αργότερα σε βιντεοκασέτες. Τα τραγούδια τους έμπαιναν στα σπίτια σε μικρούς δίσκους των 45 στροφών, τα singles της εποχής, κι εκεί ακουγόταν, ξανά και ξανά, η φωνή της Asha Bhosle.
Preston
Στα τέλη των 80s ο Tjinder πήγε να σπουδάσει στο Πολυτεχνείο του Preston, στη βόρεια Αγγλία. Εκεί γνώρισε τον Ben Ayres, και μαζί έφτιαξαν την πρώτη τους μπάντα, τους General Havoc.
Τα φοιτητικά χρόνια δεν ήταν εύκολα. Ο Tjinder είχε εκλεγεί στον φοιτητικό σύλλογο, και θυμάται: «Μέσα στις τρεις πρώτες μου εβδομάδες είχα δύο προτάσεις μομφής, και ρατσιστική εχθρότητα σε όλη τη διάρκεια της θητείας μου» ("I had two votes of no confidence within my first three weeks, I had racial resentment throughout my tenure"). Εκείνη η εμπειρία έκανε την μπάντα πιο πολιτική από τη μια μέρα στην άλλη, και φάνηκε πρώτα απ' όλα στο καινούργιο τους όνομα.
Cornershop λέγονται στη Βρετανία τα μικρά μαγαζάκια της γειτονιάς, αυτά που μένουν ανοιχτά ως αργά και πουλάνε από γάλα μέχρι εφημερίδες. Πολλά από αυτά τα κρατούσαν οικογένειες με ρίζες από την Ινδία και το Πακιστάν, τόσο που είχε γίνει στερεότυπο, και συχνά πείραγμα. Ο Tjinder το εξήγησε στη Village Voice, μια εβδομαδιαία εφημερίδα της Νέας Υόρκης: «Πολλοί πιστεύουν ότι το μόνο που κάνουν οι Ασιάτες είναι να έχουν μαγαζάκια» ("A lot of people think that all Asians do is run cornershops"). Στη Βρετανία, «Ασιάτες» λένε συνήθως τους ανθρώπους με ρίζες από την Ινδία, το Πακιστάν και το Μπαγκλαντές. Το όνομα πήρε το στερεότυπο και το φόρεσε, δυνατά, σε μια μπάντα με κιθάρες. Στη σύνθεση μπήκαν ακόμα ο αδερφός του, ο Avtar Singh, στο μπάσο, και ο David Chambers στα τύμπανα. Την πρώτη τους συναυλία την έδωσαν το 1991 στο Leicester, την πόλη όπου είχε μετακομίσει ο Tjinder.
Finsbury Park
Το καλοκαίρι του 1992, στο Finsbury Park του Λονδίνου, ο Morrissey, ο πρώην τραγουδιστής των Smiths, βγήκε στη σκηνή κουνώντας μια βρετανική σημαία, με φόντο φωτογραφίες από skinheads. Το NME, το μεγαλύτερο μουσικό περιοδικό της χώρας, τον έβαλε στο εξώφυλλο με τον τίτλο «Υψώνει τη σημαία ή φλερτάρει με την καταστροφή;» ("Flying the flag or flirting with disaster?").
Λίγο αργότερα οι Cornershop έκαψαν αφίσες του Morrissey έξω από τα γραφεία της EMI, της δισκογραφικής του, και τη φωτογραφία τη δημοσίευσε το Melody Maker. «Υπήρχε όλη αυτή η ασάφεια γύρω από τους στίχους του Morrissey… κι έτσι αποφασίσαμε να σταθούμε και να πούμε ότι ήταν λάθος», είπε αργότερα ο Ben Ayres ("There had been all this ambiguity about Morrissey's Lyrics and stuff… we decided to stand up and say that it was wrong"). Ο Morrissey δεν φαίνεται να απάντησε ποτέ στους Cornershop. Έχει αρνηθεί πάντα ότι είναι ρατσιστής, και στο NME δεν ξαναμίλησε για δώδεκα χρόνια.
Εκείνο το φθινόπωρο, μετά από μια συναυλία τους στο Harlow, τους υπέγραψε η Wiiija, η μικρή δισκογραφική του δισκάδικου Rough Trade στο Notting Hill. Το όνομά της ήταν ο ταχυδρομικός κώδικας του μαγαζιού, W11 1JA, γραμμένος λίγο στραβά. Το πρώτο τους EP βγήκε το 1993 σε βινύλιο στο χρώμα του κάρυ. Το στερεότυπο είχε γίνει ξανά αστείο, κι αυτή τη φορά το αστείο ήταν δικό τους.
Holloway Road
Τα δύο πρώτα τους albums, το 1994 και το 1995, δεν μπήκαν στα charts, αλλά κάποιος στην άλλη άκρη του Ατλαντικού τα πρόσεξε. Ο David Byrne, ο τραγουδιστής των Talking Heads, είχε τη δική του δισκογραφική, τη Luaka Bop, και τους υπέγραψε για την Αμερική.
Ο Tjinder στο μεταξύ είχε μετακομίσει στο Λονδίνο, και το «Brimful of Asha» το έγραψε όσο ζούσε εκεί, σε ένα σπίτι στη Holloway Road, στο βόρειο Λονδίνο. Όπως το διηγήθηκε στο περιοδικό Clash, ήταν τότε άνεργος. Είχε όλη τη μέρα δική του, κι έτσι συχνά έκανε με τα πόδια τη διαδρομή ως το Kentish Town, μια διπλανή γειτονιά, μπαίνοντας σε όποιο μαγαζί του τραβούσε την προσοχή στον δρόμο.
Ακούγεται σαν να περπατάει κι αυτό. Ένας αργός, χαλαρός ρυθμός, μια κιθάρα και τύμπανα λίγο ατημέλητα, σαν να παίζουν σε δωμάτιο και όχι σε στούντιο, και η φωνή του Tjinder χαμηλά, σχεδόν σαν να μιλάει. Κάπου στη μέση μπαίνουν για λίγα δευτερόλεπτα έγχορδα, σε ένα σημείο που, όπως λέει ο ίδιος, «δεν θα έπρεπε να υπάρχει διάλειμμα» ("the strings coming in for a few seconds with a breakdown where there shouldn't be a breakdown").
Το τραγούδι μιλάει για τους μικρούς δίσκους των 45 στροφών, και για τις ταινίες όπου ο απλός κόσμος της Ινδίας πήγαινε να ξεχαστεί. Πάνω απ' όλα, μιλάει για τις φωνές πίσω από αυτές, και πρώτα για την Asha. Στα χίντι, το όνομά της σημαίνει «ελπίδα», και το τραγούδι παίζει με τις δύο σημασίες. Χωράει μέσα και όλη τη δισκοθήκη της μπάντας: τον Mohammed Rafi, τη μεγάλη αντρική φωνή των ινδικών ταινιών, τον Γάλλο Jacques Dutronc από τα 60s, τον Marc Bolan των T. Rex, την Trojan, τη δισκογραφική της reggae. «Λέει ότι μπορείς να βρεις παρηγοριά σε ό,τι κι αν συμβαίνει, ότι η μουσική μπορεί να είναι το diya σου, το φως σου», είπε ο Tjinder ("It's saying you can have solace from whatever is going on, that music can be your diya, your light to whatever is happening in the world."). Diya είναι το μικρό λυχνάρι με λάδι που ανάβουν στα ινδικά σπίτια.
Το τραγούδι μπήκε στο τρίτο τους album, When I Was Born for the 7th Time, που κυκλοφόρησε τον Σεπτέμβριο του 1997.
Νο.60
Ως single, το «Brimful of Asha» είχε βγει λίγο νωρίτερα, τον Αύγουστο του 1997, και σταμάτησε στο Νο.60. Οι κριτικοί όμως το είχαν ήδη αγαπήσει. Στο τέλος της χρονιάς οι ακροατές του John Peel, του πιο αγαπημένου DJ της βρετανικής εναλλακτικής σκηνής, το ψήφισαν πρώτο τραγούδι του 1997. Στην Αμερική, το περιοδικό Spin έβγαλε το album δίσκο της χρονιάς.
Κάπου εκεί το άκουσε κι ο Norman Cook. Είχε παίξει μπάσο στους Housemartins στα 80s, είχε φτάσει στο Νο.1 με τους Beats International το 1990, και τώρα έφτιαχνε χορευτική μουσική με το όνομα Fatboy Slim. Δεν ήταν ακόμα το τεράστιο όνομα που θα γινόταν λίγους μήνες αργότερα. Του άρεσε το τραγούδι, το επιτάχυνε και άρχισε να το παίζει στα σετ του. Ύστερα πρόσφερε το remix στη Wiiija, χωρίς να ζητήσει χρήματα. «Ήρθε εκείνος σε εμάς», λέει ο Tjinder ("He approached us.").
Στο remix το τραγούδι τρέχει πιο γρήγορα και ακούγεται λίγο πιο ψηλά, οπότε και η φωνή του Tjinder βγαίνει πιο φωτεινή. Από κάτω μπαίνουν βαριά τύμπανα και ένα μπάσο που σε σηκώνει από την καρέκλα. Ο αργός περίπατος έγινε τρέξιμο.
Μία εβδομάδα
Το remix κυκλοφόρησε στις 16 Φεβρουαρίου 1998, και στο chart της 22ας Φεβρουαρίου βρέθηκε στο Νο.1. Πήρε τη θέση της Celine Dion και του «My Heart Will Go On», του τραγουδιού από τον Titanic. Την Παρασκευή 27 Φεβρουαρίου οι Cornershop έπαιξαν ζωντανά στο Top of the Pops, την εβδομαδιαία τηλεοπτική εκπομπή με τα πιο πετυχημένα τραγούδια της χώρας. Την επόμενη εβδομάδα ήρθε η Madonna με το «Frozen», και οι Cornershop έπεσαν στο Νο.3.
Ήταν μόνο μία εβδομάδα, αλλά το BBC την περιέγραψε ως τη στιγμή που δύο κόσμοι, η indie και οι ταινίες του Bollywood, βρέθηκαν επιτέλους μαζί στα βρετανικά charts ("a point where two types of popular culture were finally brought together in the UK charts: namely, Indie rock and Bollywood film"). Τον Μάρτιο, πάνω στο κύμα του remix, το album ανέβηκε ως το Νο.17. Μέσα του όμως το τραγούδι ήταν στην αρχική του μορφή, το αργό, αυτό που περπατούσε.
Ο Tjinder το λέει χωρίς πίκρα, αλλά και χωρίς να το ωραιοποιεί. «Η άλλη πλευρά είναι ότι το album βρέθηκε στη σκιά του. Κι αυτό είναι κρίμα» ("The B-side of that is that the album then got overshadowed. And that's unfortunate."), είπε στο Clash. Σε μια άλλη συνέντευξη το είπε πιο απλά: η επιτυχία έπεσε από τον ουρανό, όλη η προσοχή πήγε στο remix, και αυτό τους τράβηξε το χαλί κάτω από τα πόδια ως μπάντα που φτιάχνει albums ("it changed focus on to the remix, so it took the carpet away from underneath us as an album artist"). «Αγαπάμε και τις δύο εκδοχές», λέει, «είναι περίεργο που το ακούμε ακόμα τόσο συχνά» ("We love both versions, it's strange to hear it all the time still.").
Κάποια στιγμή το άκουσε και η ίδια η Asha Bhosle. Σύμφωνα με τον Tjinder, της το είπε η κόρη της, εκείνη έψαξε να μάθει τι ήταν, και της άρεσε πολύ. Της άρεσε, λέει, κι ότι από τότε περνούσε πιο εύκολα από τον τελωνειακό έλεγχο στα αεροδρόμια ("she liked the idea that she gets through customs a lot easier now").
Ένα κερί
Οι Cornershop συνέχισαν να βγάζουν δίσκους. Το 2002, στο album Handcream for a Generation, έπαιξε κιθάρα σε ένα τραγούδι ο Noel Gallagher. Το 2020 έβγαλαν το England Is a Garden, κι αυτό το καλοκαίρι, τον Ιούλιο του 2026, ένα καινούργιο single από τη δική τους δισκογραφική.
Η Asha Bhosle έφυγε τον Απρίλιο του 2026, στα 92 της. Ο Tjinder τότε έγραψε: «Δεν ξέρουμε αν ένα κερί έσβησε ή αν άναψε, τόσο μεγάλη ήταν η Asha Bhosle» ("We don't know whether a candle has gone out or has been lit, such was the stature of Asha Bhosle.").
Στις παλιές ταινίες, η ηθοποιός κουνούσε τα χείλη και η φωνή ερχόταν από αλλού, από κάποια που δεν τη βλέπαμε. Στο «Brimful of Asha» η φωνή αυτή έχει όνομα, και το όνομά της είναι στον τίτλο.